Vulkaan met gekleurde kratermeren

Vandaag hebben we een ritje over Flores te doen, een afstand van ongeveer 150 km, dus niet zover zou je denken. Maar in tijd kost deze trip circa 4 uur en doorkruis je een prachtig natuurgebied op Flores. Van noord naar zuid en van west naar oost. En onderweg gaan we een uniek natuurverschijnsel bezoeken. Een bezoek aan de Kelimutu staat op het programa. Oftewel een bezoek aan de krater van een vulkaan staat op het programma. En daarmee hebben we een redelijk dagvullend programma.

Al vroeg is het tijd om op te staan en tijdens het ontbijt nog een een malariatabletje. Flores staat op de lijst met malariamuggen, met het advies hiervoor middelen te gebruiken. Hoewel ik de muggen tot op heden niet of nauwelijks heb gezien volg ik het advies van de GGD. Een dag voordat we naar Flores zijn gegaan begon de dagelijkse inname van 1 pilletje en 7 dagen na het verlaten van het gebied kan ik hiermee stoppen. En daarmee heb ik straks ook de risico's op Sumatra beperkt. Mooi dat deze middelen er zijn. 

De rit naar de Kelimutu is een prachtige rit. Langs de zee, door bergen met grote variatie in de tropische flora. Uiteraard palmbomen en veel wat daar op lijkt. Ook bananen en vooral een welderige groene vegatatie. Rond koffietijd bereiken we een cafe/restaurant aan de voet van de Kelimutu. We nemen koffie en bestellen gelijk de lunch, zodat de restauranthouder zijn inkopen daarvoor kan gaan doen. Dus als we later met de lunch terugkomen hoeven we daar geen uren meer op te wachten. Efficiënt toch?

De tocht naar het begin van de wandeling naar de Kelimutu is vooral een bergweg omhoog. Het is rustig en het wordt ons steeds duidelijker dat als gevolg van covid de toeristen zijn weggebleven. En ook nog niet teruggekeerd zijn. Bij het begin van de wandeling zijn veel lege toeristische winkels en geen mensen. Feitelijk zijn we bijna de enige toeristen. Oftewel het reisadvies is: kom gerust, het is rustig. Tenzij je vooral de drukte zoekt. 

De wandeling omhoog naar 1.600 meter is prachtig. Ruim 200 treden door een prachtig natuurgebied en uiteindelijk prachtige vergezichten op de krater van de vulkaan. Er zijn drie meren in de krater en ieder meer heeft een andere kleur. Doordat het water op verschillende mineraallagen stoot, veranderen de kleuren van de meren. In de afgelopen honderd jaar zijn er verschillende kleuren geweest. Het is er zo rustig dat je feitelijk alleen de ademhaling van je eigen gezelschap hoort. En natuurlijk de geluiden die de natuur geeft. Erg mooi!

Na dit mooie uitstapje is het nog 2 uur rijden naar Ende. Dit is de volgende bezoeklocatie en ook daar is weer een klooster van de fraters, een school en een internaat. Vandaag alleen een bezoek aan het klooster en een kennismaking met de daar woonachtige fraters. En uiteraard een drankje, eten en gezelligheid. We slapen in een hotel, vlak bij zee. Nog even een bezoekje aan het strand en opnieuw blijkt dat er geen enkele toeristische activiteiten zijn. Feitelijk zijn er alleen lokale mensen en vooral kinderen die in de zee zwemmen en spelen. En veel rommel op het strand. Opruimen zou een prachtige opgave zijn en je zou daar echt resultaat mee kunnen boeken. Maar je moet er wel oog voor hebben. 

En we boffen erg. Het is al dagen prachtig weer. Rondom de 30 graden, heerlijk zonnig en prima vooruitzichten. Wat wil je nog meer? Een biertje? Ook dat is er, en als je deze tijdig in de koelkast zet is deze nog koud ook! 

Mooie natuur en mooi werk van de fraters

Vandaag staat een tocht naar het westelijke puntje van Flores op het programma. Het wordt een tocht van circa 3 uur (135 km)  per auto over de voormalige 'Wilhelminaweg'. Dit is de (enige) weg die van oost naar west op Flores loopt. En we rijden vandaag het stuk vanaf Maumere waar we logeren. Het is een weg die eerst langs de noordkust loopt, vervolgens door de bergen gaat (over een pas) en daarna langs de zuidkust. In Pulsa gaan we een locatie van de fraters bezoeken.

De tocht loopt door een typisch Indonesische omgeving. Eenvoudige en kleurige huizen, sommige zijn een bouwval of gemaakt van slechts enkele houten panelen. Veel dakplaten zijn van metaal. Opvallend is dat er geen wet op de lijkbezorging is en dat veel mensen het graf van hun geliefde bij huis hebben gemaakt. En vaak zijn dit mooie kleurige graven die eruit springen. Waarschijnlijk geeft dit fijne herinneringen voor de bewoners? Na enige tijd klimt de weg en uiteindelijk komen we op de pas met de naam Ile Wengot. Boven op de pas, midden in het bos, hebben we een pauze. De geluiden van krekels en andere faunabewoners zijn overheersend aanwezig. Een bijzondere ervaring.

Rond koffietijd komen we aan in Pulsa. En net als altijd staat hier de koffie met een taartje weer klaar voor ons. Dit keer chocoladecake, best lekker. Nadat de inwendige mens is versterkt krijgen we een rondleiding over het terrein. Er is een kloosterhuis van de fraters waar de groep samenleeft. Je kunt je bij zoiets een woongemeenschap van 6 tot 8 fraters voorstellen. Ieder heeft een eigen kamer met bed, bureau, kast en sanitair en het leven is vooral gemeenschappelijk. Dus er is een soort woonkamer voor de recreatie en om te eten en veelal een mooie buitenruimte om in de schaduw, met een beetje wind, buiten te zitten. En daar het leven te delen. Vroeger droegen de fraters 'bedrijfskleren' en je moet daarbij denken aan een witte mantel en als sierraad een kruis met Jezus. Tegenwoordig wordt dit bijna niet meer gedragen. Er zijn enkele die het nog op de feestelijke momenten doen. Fraters zijn ingetreden en hebben een levenslange gelofte afgelegd. In de praktijk kunnen zij hele verschillende werkzaamheden doen. Bij de fraters van Utrecht zijn veel mensen betrokken bij het onderwijs aan jongeren, dit is de specialiteit die zij hebben. Dus leerkracht, schooldirecteur, administratie, tuin, etc. zijn de dagelijkse bezigheden. 

Op de locatie in Pulsa is een middelbare school, voor honderden leerlingen. En er zijn ook twee internaten voor zowel jongens als meisjes. Hier zijn totaal circa 80 deelnemers, veelal vanuit plaatsen met een te grote afstand of van de eilanden. We bezoeken alle verschillende ruimtes en vooral de ontmoetingen met de leerlingen zijn erg leuk. Stel je hierbij onze Koningsdag voor en wij nemen de rol van de koninklijke familie. Oftewel we ontregelen diverse klassen, laten ons fotograferen of nemen samen een selfie. De muziek klas geeft een mooie uitvoering. Maar zelf gaan we natuurlijk geen oud-hollandse spelen doen. 

Na de rondleiding is het tijd voor een borrel en daarna een lunch. Prima eten en drinken en iedere dag min of meer hetzelfde. Soep, rijst, vlees, vis, groenten, kroepoek en een fruit met mayonaise en kaas als toetje. Het is prima eten.

Na de lunch nog even naar Weri, een plaatsje helemaal op de westkop van Flores. Hier hebben de fraters nog een locatie met een retraitescentrum en een agrarische bestemming. Er worden varkens gehouden, groenten en fruit gekweekt en er is een meranti plantage. Dit laatste duurt natuurlijk even maar wie voor de lange termijn oog heeft zorgt dat er dan ook wat is. Vervolgens is de weg terug nog lang. Langzamerhand wordt het donker en vanaf 17.00 uur rijden we nog 1,5 uur in het donker. Voor wie dit soort landen kent weet wat dat betekent. Eigenlijk levengevaarlijk om nog te rijden. Velen zonder verlichting en toch maar raak rijden. Gelukkig gaat het goed en veilig komen we in ons hotel aan. Het was weer een mooie dag. We hebben mooie natuur gezien en mooi werk van de fraters. 

Een zondagse beschouwing

Het licht komt mijn kamer binnen en ik heb heerlijk geslapen. Deze reis voor het eerst met de luxe van lakens, een goed matras, een airco en geen moskee in de buurt. Met deze ingrediënten kan ik goed slapen. Een Indonesisch ontbijtbuffet staat klaar in het restaurant. Oftewel rijst of nasi? Vlees of vis? Hoewel ook een tosti tot de mogelijkheden behoort. Mits je van zoetigheid houdt. 

Het is zondag en we hebben afgesproken om naar de tweede dienst te gaan. Uitslapen dus. De kerkdienst begint om 8.00 uur (de eerste om 6.00 uur), Het is dus net wat je gewend bent. Het is lekker vol in de dienst en zelfs de weg voor de kerk is afgezet voor de bezoekers. We zijn de enige blanken in de dienst en de voertaal is Indonesisch. Dus, waarschijnlijk een prima dienst maar van de boodschap heb ik niet zoveel begrepen. Het kinderkoor klonk mooi en de eucharistieviering is waarschijnlijk standaard en dus best wel te begrijpen. De collectezak is een houten box met een klein gleufje en een deksel. Om het papiergeld naar binnen te wurmen kun je het beste de deksel even liften omdat dan het geld het makkelijkst naar binnen kan.

Na de kerkdienst nog even wat drinken met een eitje en daarna een rondleiding van het complex van de fraters in Maumere (hoofdstad Flores). Er is een grote middelbare school en er wordt op verschillende niveaus lesgegeven. Het onderwijssysteem in Indonesië wordt op bijgaande website verder uitgelegd. De school die we bezoeken heeft bijna 1.500 leerlingen en ziet er succesvol uit. Het lijkt een van  betere locaties van de fraters. Uiteraard gaat het wat anders dan bij ons. De digitalisering van het onderwijs is veel minder dan bij ons. Iedere leerkracht heeft in de docentenkamer een eigen bureau, liefst met veel boeken en papieren. Dan doe je het goed. Een flexbibele werkplek met zoveel mogelijk digitaal werken is hier niet aan de orde. En ondertussen is er bij de klaslokalen een apparaatje om een vingerprint te nemen. Daarmee kan de aanwezigheid van de leerlingen worden gecontroleerd en verwerkt. Best hip toch? Nu nog rechstreeks aansluiten op Magister?

Ook bezoeken we het postulaat (meerjarige opleiding tot frater). We ontmoeten de studenten en er volgt een wederzijdse kennismaking. Hoewel in het middelbaar onderwijs 3 uur per week Engels op het programma staat blijkt het niet mogelijk om deze taal met elkaar te spreken. Omdat de docenten Engels vaak de taal ook nauwelijks spreekvaardig zijn, is het actieve gebruik van het Engels slecht ontwikkeld. Via wat tolken van Wilfried komen we toch meer te weten over de aspirant fraters. Het blijken jongelui van circa 20 - 25 jaar die vooral graag met jongeren willen werken. Ze geven aan dat hierin de reden ligt om zich te willen aansluiten. Veel aspiranten willen docent worden. Ook zijn er drijfveren om in een groep met jongeren te willen wonen/leven. Een enkele ziet uit naar het dragen van de bedrijfskleren (hoewel dat nauwelijks meer gedaan wordt). 

We beëindigen ons bezoek aan het postulaat met een gezamenlijke maaltijd. Hoewel de plaatstoewijziging voor mij wat ongebruikelijk is. We zitten min of meer op het toneel te eten en de jongelui op de tribunie. Maar als iedereen daar gelukkig mee is vind ik het ook best. 

De zondagmiddagwandeling gaat naar zee. Het is een korte wandeling van 5 minuten en we zien wat (hobby)vissers. Leuk om te zien. Ook blijken er nog veel beschadigingen te zijn van een tsunami van jaren geleden. Nog steeds niet allemaal hersteld! Ondertussen is het rond 14.00 uur wel erg warm om te wandelen, dus snel maar even het zwembad in het hotel proberen. Dat werkt prima, heerlijke afkoeling. En straks de zondagmiddagborrel en daarmee is deze weblog ook weer af. 

Vind je het leuk om via deze weblog met mij op reis te zijn? Ik zie uit naar je appje/email o.i.d. zodat ik weet dat je meeleest? Is het leuk of wil je mogelijk iets specifieks weten? Laat het me weten. Ik zie uit naar je reactie.

In de tropen

Indonesië ligt in de tropen, dit is het gebied dat ligt tussen de keerkringen.  In algemente termen betekent het warm en vochtig. Met een temperatuur tussen de 25 en 30 graden en met een daglengte van 12 uur. En dat gedurende het hele jaar. En als koudste temperatuur soms wel eens 18 graden. Vandaag zitten we rond de 30 graden en is het gewoon tropisch weer. Ook vannacht was het vrij warm en er was er nauwelijks afkoeling. Langzamerhand begin ik er een beetje aan te wennen. En wat vooral de opgave is om niet harder te lopen (of activiteiten te ondernemen) dan de lokale bevolking. Zij kennen het klimaat en geven het goede voorbeeld. 

Na een eenvoudig ontbijt gaan we Kupang per auto (met airco) verkennen. Het is een stad met circa 450.000 inwoners en omdat er veel buiten geleefd wordt, is een groot deel van de woningen slechts 1 bouwlaag hoog. De meeste hogere gebouwen zijn kantoren, opslagruimtes of fabrieken. Daardoor is het een zeer uitgestrekte stad. Hoewel de stad heel oud is (al uit de 16 eeuw bekend bij Portugezen en later Nederlanders, Engelsen, Fransen, etc.) is er geen oud centrum. De stad is gegroeid en gegroeid, Wij rijden langs de kust en er is een goede, vooral natuurlijke, haven en ook de nieuwbouw van de gouverneur is een bijzonder gebouw. Soms mag een gebouw ook status geven? 

Onderweg nemen we een kokosnoot als 'koffiemoment'. Helemaal passend bij de tropische omgeving waar we zijn. De noot wordt met enkele krachtige slagen van een scherp mes opengeslagen en het plastic rietje geeft toegang tot het vocht. Het verbod op plastic rietjes is hier nog niet doorgedrongen. Tot slot wordt de kokosnoot in tweeën geslagen zodat ik ook het kokos kan opeten. Heerlijk! Nog even lunchen en dan gaan we met het vliegtuig verder. 

Vanaf Timor gaat ons avontuur naar Flores. We vliegen van Kuplan naar Maumere en dat is met de turboprop een tochtje van ruim 3/4 uur. Oftewel even omhoog en dan weer naar beneden. Beide vliegvelden zijn ook klein, op Maumere zijn totaal 3 gates. Dus je kunt niet veel missen. Bij het ontladen van de koffer neem ik ook gelijk maar die koffer mee, scheelt toch werk van de arbeiders. Of doe ik dit in de tropen nu verkeerd. Valt best mee hoor, mijn koffertje heeft wieltjes. 

In Maumere wonen 85.000 inwoners en het is de hoofdstad van Flores. Het gebied waar we in verblijven wordt steeds rustiger. Na een koffiemoment in het klooster van de fraters gaan we naar het hotel. Nog even een duik in het zwembad en dan de gebruikelijke activiteiten zoals de zatermiddag borrel, het diner en de nazit. Heerlijk genieten van het mooie bezoek aan Indonesië en alle ontmoetingen die we hebben. 

Het verst van huis

Vandaag een record, nog nooit ben ik zover van huis geweest. We gaan vliegen van Surabaya (Java) naar Kupang (West Timor). Een vluchtje van ruim 1,5 uur en daarnaast een extra tijdzone. Dus het tijdsverschil met Nederland is inmiddels 6 uur geworden. En de afstand van Kupang tot Nederland is 12.820 km. Zover van huis ben ik nog nooit geweest. Alleen de Timorzee zou ik nog moeten oversteken om in Australië te komen. Ik ben daarmee wel door de Wallacelijn gereist en ben feitelijk daarmee in de Zoogegrafische regio Oceanië (Australië),

We reizen met Lion Air, de Indonesische luchtvaartmaatschappij. Het toestel is een 737-800 en daarmee een toestel met betere vliegvaardigheden dan de 737-900 die lange tijd aan de grond heeft gestaan. Het schijnt overigens dat de computerproblemen bij dit toestel inmiddels wel opgelost zijn. Zoals altijd stuur ik nog even een appje naar Betty dat ik in het toestel zit. Een mogelijk merkwaardige gewoonte waarmee ze altijd zeker weet dat ik ingestapt ben. En er is nog nooit een toestel boven gebleven!

Op Timor komen we aan op het regionale vliegveld van Kuplan (hoofdstad van Timor). Er is een landings/startbaan en er wordt hard geremd. De baan heeft een beperkte lengte, maar ruim voldoende om op tijd tot stilstand te komen. Op de landingsbaan draaien en naar 1 van de 2 slurven om uit te stappen. En zoals gebruikelijk worden we ook nu gastvrij ontvangen en worden we in twee auto's meegenomen naar het huis van de fraters. Een autoritje van slecht een kwartiertje. 

De locatie van de fraters blijkt vooralsnog een retraite locatie. Het is daarmee een plek voor de leefgemeenschap (4 bewoners) een gebouw met gastenverblijven. Daar gaan wij slapen en is er een mooi kamertje voor mij klaar gemaakt. Na een drankje krijgen we een rondleiding over het terrein. Het is een groot terrein en er zijn/waren ambities met vele gebouwen en ook diverse onderwijsvoorzieningen. Helaas is dat tot op heden niet gelukt en er zijn problemen om de juiste toestemmingen te krijgen. In 1988 is de locatie gestart en tot op heden is het geen succes geworden. De bisschop geeft geen toestemming voor de scholen (concurrentie overwegingen) en andere (her)bestemmingen zijn niet haalbaar omdat er geen draagvlak en/of ideeen bij zijn. 

Aan het einde van de middag staat een wandeling naar het strand en de Timorzee op het programma. Een wandeling van een kwartiertje. Als blanke zijn we hier veel meer een bezienswaardigheid als op Java. Het gebied waar we nu zitten lijkt bijna vrij van toeristen en dus worden we bekeken en krijgen we aandacht. Het water van de Timorzee is warm, als ik mijn voeten in het lauwe zeewater zet komt me de gelijkenis met een warmbad in herinnering. Op Timor is het toch echt wat warmer dan eerder in Malang op Java. Ik ben benieuwd hoe dat vanacht zonder airco gaat. 

Heen en weer naar Kediri

Vandaag staat een bezoek aan de stadsgemeente Kediri op het programma. Deze plaats ligt op 80 km vanaf Malang (waar we momenteel verblijven) en we gaan een locatie van de fraters bezoeken die daar in 1939 is geopend. Kediri is een stad met circa 250.000 inwoners en het ligt aan de voet van de vulkaan Wilis. Waarschijnlijk was hier in de 17e eeuw voor het laatst een uitbarsting, dus het zal wel veilig zijn. Of juist niet. De rit naar Kediri is prachtig. Vanuit het drukke Malang stijgen we de bergen in en is er prachtige natuur met heel veel groen. Rijstvelden, suikervelden en ook heel veel groenten. De rit van 80 km kost wel 2 uur reistijd.

Rond 9.30 uur komen we aan de op de locatie van de fraters in Kediri. Hier is een fraterhuis (leefgemeenschap), een basisschool en een middelbare school. Zoals overal worden we ook hier allerhartelijkst ontvangen en starten we met koffie en een taartje. De cafeïne doet met goed en ook het taartje is lekker. Overal waar we komen zijn veel te veel taartjes. Ze willen blijkbaar zeker stellen dat er voor iedereen genoeg is. Maar 3 of 4 taartjes per persoon is echt teveel voor ons. Of is ons bezoek een legitieme reden om fors in te kopen en daarna nog een tijdje te genieten van al het lekkers dat overblijft?

De rondleiding op de scholen is erg leuk. Vooral de kinderen vinden onze komst erg leuk en willen samen met ons op de foto. Ook willen ze ons allemaal (ondanks Covid) een hand geven. We lijken wel een koninklijk gezelschap! In de klas leren we dat er geen privacy is. 

Op de wand hangt de lijst van alle leerlingen die in de klas zitten, de namen, leeftijden, identiteit, de prestaties etc. Gewoon zichtbaar voor iedereen die binnenkomt. Ook de lerarenkamer heeft iets gelijksoortigs. Wie werkt er, in welke functie en alleen het loon is niet openbaar zichtbaar. Ook alle regels voor ouders, kinderen en personeel zijn opgehangen. Wat mij aanspreekt is dat de missie/visie overal hangt. En daarmee doorleeft is. En in de schoolregels is de eerste regel voor de docent om vanuit zijn eigen identiteit te leven en het voorbeeld te geven. Mooi dat deze prestatieeis als eerste genoemd is. 

Het toilet is een mooie belevenis. Dit keer geen stortbak en toch wel een watercloset. Gewoon op spierkracht met een mandi. Onderstaand filmpje maakt duidelijk wat ik bedoel. 

Na de uitgebreide lunch is het tijd om verder te gaan. Op de terugweg rijden we een iets andere route, waardoor we het graf van Soekarno in Blitar kunnen bezoeken. Een goed uitstapje onderweg naar de stichter van het onafhankelijke Indonesië . Een echte visionair die ook een verhaal (filosofische grondslag) voor Indonesië  heeft gemaakt. Het is de Pancasila en er zijn 5 grondbeginselen. Mooi gedachten, goed en zeer geschikt om een natie op te bouwen. 

Op het laatste stuk naar onze verblijfslocatie in Malang eindigen we ergens in de goot. Een grote plas water bleek dieper dan verwacht en de voorband raakte lek. Met wat plaatselijke hulp en inzet van het reservewiel konden we weer rijden. Een rit van bijna 5 uur over waarschijnlijk 100 km, dus de tocht naar huis was toch wat langer dan verwacht. Precies op tijd voor het avondeten kwamen we terug. Gelukkig was het nog niet koud geworden.  

De situatie in De Bilt versus Indonesie

Inmiddels is het de 3e dag van de bespreking met het AB. Vandaag staan de gemaakte overeenkomsten met de nieuwe eigenaar van de gebouwen en de servicepartner op het programma. Ik krijg ruim de tijd om een ingewikkelde materie duidelijk te maken. Een schema waarin een mantelovereenkomst met 4 onderliggende overeenkomsten tussen verschillende bv's en religieuse identiteiten duidelijk wordt gemaakt. Omdat al eerder wat zaken in de ' week'  waren gelegd lukt dit goed. Daarna bespreken we de huidige situatie en ervaringen bij de fraters in De Bilt. Een situatie waarin in ruim 2,5 jaar het aantal fraters is teruggelopen van 24 naar 11 personen. Uiteraard allemaal door overlijden. De vrijkomende kamers zijn opnieuw bemenst, vanuit andere congregaties en burgers.

Allemaal mensen die passen bij de leefgemeenschap zoals deze wordt voorgegeven op de locatie Schorteldoeksesteeg in De Bilt. Ook het scenario voor de komende jaren komt aan de orde.  Als gevolg van overlijden zal het aantal fraters op vrij korte termijn onder de 10 komen en statitisch gezien gaat het daarna nog snel, hoewel mogelijk de langstlevende nog even hier op aarde is. Wat nieuwe afspraken over de laatste periode in Nederland moeten nog gemaakt worden.

Na het gesprek over de fraters in Nederland is het de beurt aan onze indonesische fraters. We worden met een presentatie meegenomen in de belangrijkste punten die aan de orde zijn. Er is nog steeds jaarlijks instroom van fraters maar de aantallen lopen terug. De belangstelling om een fraters-leven te leiden neemt ook in Indonesië af. Er zijn 21 scholen die gerunt worden en de helft hiervan heeft een kostendekkende exploitatie. De andere helft komt jaarlijks financiële middelen tekort. Het systeem met staatsscholen die gratis zijn is een concurrent voor ouders met minder geld. Ook blijkt het lastig om de fraters voldoende te scholen om aan de wettelijke eisen te voldoen. We constateren daarmee dat er veel uitdagingen zijn. En mogelijk zijn de ervaringen van de afbouw in Nederland  waardevol. Zou er ook in Indonesië  een afbouwscenario gaan komen?

In de middag bezoeken we een locatie van de fraters in Malang. Celaket is de naam van de plek. Op deze plek is een leefgemeenschap van de fraters en zijn (veel) onderwijs faciliteiten. Een gebouw uit 1928 herbergt vele mensen en we hebben mooie ontmoetingen. Ze hebben geregeld dat twee middelbare scholieren ons een rondleiding en toelichting geven. Daarmee kunnen zij Engels in de praktijk oefenen. Erg leuk. En ondertussen kan ik deze scholieren nog wat leren over google-translate (live via de camera) en zijn ze verbaasd dat ik ook op facebook en instagram gewoon meedoen. Ik probeer te achterhalen waarom deze leerlingen op deze school zitten en het antwoord is dat zij christelijk zijn (niet katholiek), en er fijne leraren en gezellige klasgenoten zijn. Gelukkig krijg ik antwoorden vanuit het belang van sfeer en cultuur! 

Ons diner vanavond is met de fraters van de locatie Celaket. Een mooi groepje woont daar, het zijn bijna 20 fraters. Tijdens het eten wil ik meer te weten komen waarom de mensen in deze tijd ervoor kiezen om frater te worden. Het antwoord blijkt lastig en is voor velen slechts te beantwoorden met een (gemeende) glimlach. Een enkele keer wordt aangegeven dat ze bewust voor de visie/missie hebben gekozen maar overtuigend is het niet voor mij. Dit lijkt een ingestudeerd antwoord. Een spelletje schaak blijkt ook te lukken. Ik mag tegen de sterkste speler spelen en dat is best lastig. Ik verlies 1x (net) en een remise. Niet slecht volgens mij, of misschien zelfs best goed!